Tedarikçi risk skorunu neyle hesaplamalı

Tedarikçi risk skoru, satınalma yazılımlarının en çok vaat edilen ve en az kullanılan özelliklerinden biri. Nedeni basit: çoğu skor tek boyutludur ve o boyut da genellikle teslim performansıdır. “Zamanında teslim oranı %94” cümlesi doğru olabilir ama bir sonraki siparişte ne yapılacağını söylemez.

Kullanılabilir bir skor için üç ayrı riski birbirinden ayırmak gerekiyor.

Birinci risk: teslim

En bilinen boyut. Ölçümü de en kolay olan. Ama burada bile yaygın bir hata var: ortalama gecikmeye bakmak.

Ortalaması üç gün olan iki tedarikçi çok farklı olabilir. Biri her seferinde üç gün geç teslim eder — bu öngörülebilirdir, planlamaya yedirilebilir. Diğeri çoğunlukla zamanında teslim eder ama ayda bir on beş gün gecikir — bu, üretim durduran risktir.

Ölçülmesi gereken ortalama değil, dağılımın kuyruğudur: en kötü yüzde onluk dilimde ne oluyor?

İkinci risk: kalite

İkinci boyut, gelen malın kabul oranı ve uygunsuzluk geçmişi. Bu veri genellikle kalite modülünde durur ve satınalma tarafına geçmez.

İki tarafın birleştirilmesi tek başına bir kazanç. Zamanında teslim eden ama lotlarının yüzde sekizi geri dönen bir tedarikçi, teslim skoruna göre iyi görünür; birleşik skorda görünmez olur.

Üçüncü risk: ticari davranış

Üçüncü boyut en az ölçülen ve genellikle en erken sinyali veren boyut: fiyat ve teklif davranışı. Geçmiş trendinden sapan bir fiyat, aniden daralan bir teklif aralığı, sessizce uzayan bir temin süresi — bunların hiçbiri tek başına bir sorun değil, ama birlikte bir örüntü oluşturuyorlar.

Bir anomali tespiti burada işe yarar. Amaç tedarikçiyi cezalandırmak değil, satınalma sorumlusunun telefonu daha erken açmasını sağlamak.

Skorun kendisi karar değildir

Üç boyut birleştirildiğinde ortaya tek bir sayı çıkarmak cazip gelir. Bunun bir bedeli var: tek sayı, hangi boyutun kötü olduğunu gizler. Teslimi kötü bir tedarikçiyle kalitesi kötü bir tedarikçiye aynı aksiyon uygulanmaz.

Bizim tercihimiz üç boyutu ayrı göstermek ve öneriyi gerekçesiyle vermek: “bu kalem için alternatif tedarikçi düşünün — son altı ayda teslim kuyruğu bozuldu” cümlesi, “risk skoru 62” cümlesinden çok daha kullanışlı.

Nereden başlanır

Bu skorun kurulabilmesi için üç modülün konuşuyor olması gerekiyor: satınalma teklif ve sipariş geçmişini, kalite kabul verisini, stok ise gerçek teslim tarihlerini taşıyor. Üçü ayrı sistemlerde durduğu sürece skor kurulmuyor — kurulsa bile kimse güvenmiyor.

Yani buradaki iş, model işi değil, entegrasyon işi. Model kısmı, veriler bir araya geldikten sonra en kolay kısım.